მთავარი › როგორ გადავრჩეთ ტყეში
როგორ გადავრჩეთ ტყეში — გადარჩენა და ორიენტაცია ბუნებაში
როგორ გადავრჩეთ ტყეში, თუ გზა აგვებნა, დაღამდა ან ამინდი გაფუჭდა? ქვემოთ არის მთავარი წესები, რომლებიც ყველა მონადირემ და მოლაშქრემ უნდა იცოდეს, და იმის აღწერა, როგორ გეხმარება balistika.ge-ს უფასო „კვალიფიკაცია“.
როგორ გადავრჩეთ ტყეში: პირველი წესი — სიმშვიდე
როცა ადამიანი ხვდება, რომ დაიკარგა, პირველი სურვილი სწრაფად სიარულია, „სადმე ხომ გავალ“. სწორედ ეს არის ყველაზე დიდი შეცდომა: დაბნეული ადამიანი წრეზე დადის, იღლება, ოფლიანდება და მაშველების საძებნ ზონას სცილდება. ამიტომ პასუხი კითხვაზე, როგორ გადავრჩეთ ტყეში, ასე იწყება: გაჩერდი, დაჯექი, დაწყნარდი და იფიქრე. დალიე წყალი, შეამოწმე, რა გაქვს თან, და გადაწყვიტე, რას აკეთებ შემდეგ. გაიხსენე, საიდან მოხვედი და რომელი ნიშნული დაინახე ბოლოს: მდინარე, ქედი, ბილიკი ან ანძა.
სანამ წახვალ: გეგმა, რომელიც სიცოცხლეს გადაგირჩენს
მაშველები ყველაზე სწრაფად იმას პოულობენ, ვისაც დატოვებული აქვს ინფორმაცია. სანამ ტყეში ან მთაში წახვალ, ისეთ ადამიანს, ვინც შენთან ერთად არ მიდის, უთხარი:
- ვინ მიდის და საიდან იწყებთ;
- რა მარშრუტით მიდიხართ და რომელ ადგილზე ნადირობთ;
- როდის უნდა დაბრუნდეთ და რა დროს უნდა დაიწყოს ნერვიულობა;
- მანქანის მარკა და ნომერი, სადაც ის დატოვეთ.
თან იქონიე დამუხტული ტელეფონი, ფარანი, სასტვენი, თბილი და წვიმის ტანსაცმელი, წყალი, დამატებითი საკვები და პირველადი დახმარების ნაკრები. სრული სია იხილე გვერდზე სანადირო აქსესუარები.
თუ დაიკარგე: დარჩი ადგილზე და მიეცი სიგნალი
თუ იქ დარჩენა საფრთხეს არ გიქმნის, ყველაზე სწორი გადაწყვეტილება ადგილზე დარჩენაა. მოძრავი ადამიანის პოვნა ბევრად რთულია, ვიდრე ერთ ადგილზე მყოფის. ბავშვებს ასწავლეთ: თუ დაიკარგები, „ჩაეხუტე ხეს“ და იქიდან ნუ წახვალ.
- სასტვენი — დაუსტვინე სამჯერ, შეჩერდი, ყური დაუგდე და გაიმეორე. სასტვენი ბევრად შორს ისმის, ვიდრე ხმა, და ყელს არ ღლის.
- ნათელი ფერი — ნათელი ტანსაცმელი ან ბრეზენტი ღია ადგილზე გაშალე, რომ შორიდან ჩანდეს.
- 112 — თუ კავშირი გაქვს, დარეკე 112-ზე. საქართველოში მუშაობს უფასო აპლიკაცია „112 Georgia“: მისით შეგიძლია დარეკო, ოპერატორს მისწერო ჩატში ან გაგზავნო SOS, ხოლო ჩართული GPS-ის შემთხვევაში აპი შენს კოორდინატებს გადასცემს.
- ბატარეა — როცა ტელეფონს არ იყენებ, ჩართე თვითმფრინავის რეჟიმი: სუსტი კავშირის ძებნა ბატარეას სწრაფად ცლის.
ორიენტაცია ბუნებაში კომპასის გარეშე
თუ ტელეფონი დაჯდა და კომპასი არ გაქვს, მიმართულების პოვნა ბუნებითაც შეიძლება. ეს მეთოდები მიახლოებითია, მაგრამ საკმარისია, რომ ერთი მიმართულებით იარო და წრეზე არ იტრიალო:
- მზე — ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში შუადღისას მზე სამხრეთშია. საქართველოში, საათის სარტყლის გამო, ეს დაახლოებით 13 საათზე ხდება.
- ჩრდილის ჯოხი — ჩაარჭე ჯოხი მიწაში და ჩრდილის ბოლო მონიშნე. 10–15 წუთის შემდეგ ახალი ბოლო მონიშნე. პირველი ნიშანი დასავლეთია, მეორე აღმოსავლეთი.
- ისრიანი საათი — საათის ისარი მზისკენ მიმართე. საქართველოში ჩრდილოეთ-სამხრეთის ხაზი დაახლოებით ისარსა და 1 საათს შორის შუაზე გადის.
- ღამით — იპოვე დიდი დათვი და მისი ორი „მაჩვენებელი“ ვარსკვლავით პოლარული ვარსკვლავი. ის ჩრდილოეთს აჩვენებს.
ხავსი ხის ჩრდილოეთ მხარეს და მსგავსი ხალხური ნიშნები საიმედო არ არის, ამიტომ მათ ნუ მიენდობი.
დრო ბუნებაში ცალკე რესურსია. ტყეში, ხეობაში და მთის ჩრდილოეთ ფერდობზე გაცილებით ადრე ბნელდება, ვიდრე ღია ადგილზე. ამიტომ უკან დაბრუნება ან ღამის თავშესაფრის მოწყობა მზის ჩასვლამდე დაიწყე, დროის მარაგით. სიბნელეში უცნობ ფერდობზე სიარული ხშირად უფრო საშიშია, ვიდრე ადგილზე ღამის გათევა.
თავშესაფარი, ცეცხლი და წყალი
ღამე ტყეში ყველაზე დიდი საფრთხე სიცივეა, თუნდაც ზაფხულში. ამიტომ რიგითობა ასეთია: ჯერ თავშესაფარი, მერე ცეცხლი, მერე წყალი. მარტივი ფოთლების ქოხი ან ბრეზენტის ფარდა ქარს და წვიმას ბევრად უკეთ გიცავს, ვიდრე ღია ცის ქვეშ ყოფნა. მიწიდან სიცივე სწრაფად გადადის სხეულზე, ამიტომ ქვეშ სქლად დააფინე ფოთლები ან ტოტები. სველი ტანსაცმელი შეძლებისდაგვარად გაიშრე ან გამოიცვალე, რადგან სინესტე სხეულს ბევრად სწრაფად აციებს.
ცეცხლი ანთე უსაფრთხო ადგილზე, ხეებისგან და მშრალი ბალახისგან მოშორებით, და არასოდეს დატოვო უყურადღებოდ. ნაკადულის წყალი, თუნდაც სუფთა ჩანდეს, დალევამდე გაწმინდე. ყველაზე სანდო გზაა ძლიერად ადუღება, დაახლოებით ერთი წუთის განმავლობაში, მაღალ მთაში კი უფრო დიდხანს.
კვალიფიკაცია balistika.ge-ზე: უფასო სასწავლო ცენტრი
ყველაფერი, რაც ზემოთ ეწერა, balistika.ge-ს „კვალიფიკაციის“ განყოფილებაში დაწვრილებით, ილუსტრაციებით და წყაროების მითითებით არის ახსნილი. იქ 42 უფასო თემაა, თითოეული რამდენიმე წუთში იკითხება. ველისა და გადარჩენის თემებს შორისაა:
- თუ დაიკარგე ტყეში — რა ქნა;
- ჩრდილოეთი კომპასის გარეშე, საათი როგორც კომპასი, ჩრდილის ჯოხის მეთოდი;
- რამდენი სინათლე დარჩა — მზის ჩასვლამდე დროის შეფასება ხელით;
- კოცონის ტიპები, დაკოტას ორმო და ცეცხლი ბუნებაში უსაფრთხოდ;
- შეუმჩნეველი თავშესაფარი და ბუშკრაფტის ბანაკი ბრეზენტით;
- წყლის მოპოვება და გაწმენდა;
- პირველადი დახმარება ნადირობაზე, ცივი ამინდი, ღამის ლაშქრობა და ფეხების მოვლა;
- ნადირის კვალი და მიპარვა ქარის საწინააღმდეგოდ.
დანარჩენი თემები სროლას და ბალისტიკას ეხება: ოპტიკის განულება, ქარის გავლენა, ეთიკური გასროლა, სროლის უსაფრთხოება და საქართველოს კანონმდებლობა. ბალისტიკის საფუძვლებზე ასევე შეგიძლია წაიკითხო სახელმძღვანელოები, მაგალითად ოპტიკის განულება და ქარის შესწორება.
ისწავლე სახლში, გამოიყენე ტყეში
კითხვაზე, როგორ გადავრჩეთ ტყეში, საუკეთესო პასუხი მომზადებაა. გადარჩენის ცოდნა მაშინ მუშაობს, როცა ის წინასწარ გაქვს ნავარჯიშები. ერთხელ მაინც გაათიე ღამე ბუნებაში მეგობრებთან ერთად, ბანაკის ახლოს, სადაც საფრთხე არ გემუქრება: ასე გაიგებ, რამდენად თბილია შენი ტანსაცმელი და რამდენ ხანს ანთებ ცეცხლს. სცადე ჩრდილის ჯოხის მეთოდი ეზოში, გაზომე ხელით, რამდენი დრო რჩება მზის ჩასვლამდე, და შეამოწმე საათით. დაიმახსოვრე 112 და ჩამოტვირთე „112 Georgia“ ჯერ კიდევ სახლში. ასე, თუ ოდესმე ტყეში მართლა დაგჭირდება, პანიკის ნაცვლად გეცოდინება, რა უნდა გააკეთო.
balistika.ge-ს დაწყება უფასოა. ტელეფონზეც მუშაობს — უბრალოდ გახსენი ბრაუზერში. ნადირობაზე უსაფრთხოების სხვა ინსტრუმენტებისთვის იხილე მონადირეების რადარი და ნადირობა საქართველოში.
ხშირად დასმული კითხვები
რა ვქნა, თუ ტყეში დავიკარგე?
გაჩერდი, დაწყნარდი და, თუ საფრთხე არ არის, დარჩი ადგილზე. დაუსტვინე სამჯერ, გაშალე ნათელი ფერის ნივთი და, თუ კავშირი გაქვს, დარეკე 112-ზე. ბატარეის დასაზოგად ჩართე თვითმფრინავის რეჟიმი.
როგორ ვიპოვო ჩრდილოეთი კომპასის გარეშე?
დღისით გამოიყენე მზე ან ჩრდილის ჯოხის მეთოდი: ჩრდილის პირველი ნიშანი დასავლეთია, 10–15 წუთის შემდეგ დასმული მეორე კი აღმოსავლეთი. ღამით პოლარული ვარსკვლავი იპოვე დიდი დათვის „მაჩვენებლებით“.
რა არის „112 Georgia“?
ეს არის საქართველოს გადაუდებელი დახმარების სამსახურის უფასო აპლიკაცია. მისით შეგიძლია დარეკო 112-ზე, მისწერო ოპერატორს ან გაგზავნო SOS. ჩართული GPS-ით აპი შენს კოორდინატებს გადასცემს.
შეიძლება ნაკადულის წყლის დალევა?
სუფთა ნაკადულის წყალიც შეიძლება შეიცავდეს ბაქტერიებს და პარაზიტებს. დალევამდე ის გაწმინდე: ყველაზე სანდოა ძლიერად ადუღება დაახლოებით ერთი წუთი, მაღალ მთაში უფრო დიდხანს.
რა არის balistika.ge-ს კვალიფიკაცია?
ეს არის უფასო სასწავლო განყოფილება 42 თემით: სროლის, ბალისტიკის, უსაფრთხოების და ველის უნარების შესახებ, მათ შორის გადარჩენა და ორიენტაცია ბუნებაში. თითოეული თემა რამდენიმე წუთში იკითხება.